Domein
Thema
  • Energiepositief wonen & werken
Categorieën

033Energie: van loket naar een breed toepasbaar organisatiemodel

In gesprek met Herman Schotman, projectleider van 033Energie: “Als stichting proberen we de stad en regio’s Amersfoort en Utrecht in 2030 energie neutraal te krijgen, met gelijkblijvende woonlasten. Dat doen we met onze adviseurs, bouwers, installateurs, kennisinstellingen, communicatieadviseurs, de Rabobank. Kortom: iedereen die je nodig hebt om grote stappen te zetten naar een energie neutrale regio”.

“Tot 1 januari 2020 waren we het energieloket van de gemeente Amersfoort en adviseerden we ‘live’ ca 500 particulieren in onze showroom of aan huis. Het ging dan vaak om voorlichting en kleine enkelvoudige maatregelen. Dat is een belangrijke stap voor de huiseigenaar maar daarvoor hebben we 033Energie en onze vier NOM coalities niet gebouwd. Vanaf 1-1-2020 staan we op eigen benen.

Drie vormen van markt falen oplossen

“We proberen drie vormen van markt falen op de lossen. Ten eerste gaat het om de vraagkant. Huiseigenaren begrijpen het nut van dubbel glas, spouwmuurisolatie en zonnepanelen. Maar het wordt lastig als het doel is om gasloos te worden of wanneer het gaat om een gezond binnenklimaat, comfort of een levensloopbestendige woning. Daarvoor hebben we speciale adviseurs aangetrokken, modelwoningen gebouwd en een showroom en Energieloket ingericht.

Een ander deel van het markt falen ligt bij de bouwers en installateurs (aanbodkant). Er is een breed gebrek aan kennis en kunde van energetische totaalrenovaties en een tekort aan personeel. Samenwerken en opleiden en trainen is dus het adagium. Je merkt in de praktijk dat de beste bedrijven ook de meeste behoefte hebben aan samenwerking en kennisdeling omdat ze weten hoe groot en ingewikkeld de opgave is.

"Er is een breed gebrek aan kennis en kunde van energetische totaalrenovaties en een tekort aan personeel."

Ook ontbreken de juiste financieringsmogelijkheden. Het energieneutraal maken van een woning moet betaalbaar zijn. Gebouw gebonden financiering voor particulieren, waarbij de investeringen die gedaan worden over een langere tijd worden verspreid en waarbij de woonlasten gelijk blijven, dat is er nog niet. Daarom voeren we op dat vlak ook pilots uit”.

Met EBU product-marktcombinaties ontwikkeld

“Met de EBU hebben we als doel gesteld om 2.000 woningen energie neutraal te maken, inclusief het ontwikkelen van verdienmodellen. Dat is allemaal niet gemakkelijk gebleken en we zijn er nog lang niet. Tegelijkertijd hebben we ook veel bereikt. We hebben 10 coalities gevormd met de EBU. Dat zijn bijvoorbeeld coalities voor monumenten, jaren-30-woningen, jaren-70-woningen en VVE’s. Voor al deze typen woningen zijn product-markcombinaties gemaakt om te komen tot 'nul-op-de-meter' woningen met een energieprestatiegarantie. De coalities kregen 60.000 euro van EBU, maar moesten zelf ook zorgen voor 200% cofinanciering.

Dat heeft bijvoorbeeld geresulteerd in 8 modelwoningen in Amersfoort, die laten zien dat de concepten, inclusief de Energieprestatiegarantie en financieringsoplossingen (voor VvE’s), werken. Dat is een belangrijke stap, maar daarmee heb je nog geen klanten”.

“Nu zijn we van 10 naar 4 coalities gegaan. Dat heeft verschillende redenen. In veel coalities zag je steeds dezelfde excellente bedrijven terug, die kun je dan beter direct samenvoegen. Andere bedrijven hebben zich teruggetrokken omdat ze qua focus, organisatie en verdienmodel meer zijn ingericht op woningcorporaties. De coalities voor VvE’s en jaren ’95 richten zich alleen nog maar op grootschalige projecten. Die voor monumenten en jaren ’20-’95 bestaan uit verschillende bouwteams die vooral N=1 bouwen. Met name de coalitie jaren ’70 bereid zich ook voor op een grootschalige aanpak.

Opschaling met PMC voor VVE’s

“Voor woningen vanaf 1995 en voor VVE’s werken we aan opschaling. Een icoonproject voor VVE’s is bijvoorbeeld de Hamersfof, waar 97 woningen in een VVE 'nul-op-de-meter' gemaakt zijn. Ook daar is een modelwoning waar verschillende excursies naar toe gaan. Deze woningen zijn bijna nieuwbouw!

Inmiddels bedienen we 80 VVE’s, waarvan er 10 uitgebreid advies hebben gekregen en waarbij de werkzaamheden dit jaar en in 2021 worden uitgevoerd. Inmiddels zijn er nog 60 nieuwe VVE’s bijgekomen voor 033Energie, onder andere door de nieuwe website. Dat is belangrijk, want er zijn grote aantallen nodig om het geheel betaalbaar te maken. Je kunt dan bijvoorbeeld achter elkaar door werken en prefabgevels in grote aantallen laten maken, wat de kosten drukt.

We werken per bouwcoalitie met 1 hoofdaannemer. Dat vergt vertrouwen tussen partijen en logistiek komen ze samen nog wel eens voor uitdagingen te staan. Het gaat dan om ogenschijnlijk banale problemen, zoals ‘hoe krijgen we de warmtepomp die nu geleverd is de trap op?’ De partijen die nu met ons samenwerken anticiperen op de massa, die uiteindelijk voor een efficiëntieslag gaat zorgen, waardoor de marges weer toenemen.

Met het Nationaal Energiebespaarfonds (NEF) kunnen de investeringen voor VvE’s bijvoorbeeld over 30 jaar worden uitgesmeerd. De maandelijkse bijdrage aan de VVE gaat na uitgebreide renovaties niet meer naar servicekosten voor gas, elektriciteit en groot onderhoud, maar: van de maandelijkse bijdrage wordt voortaan aflossing en de rente op de lening betaald”.

Woningen na 1995

“Woningen na 1995 zijn vaak goed geïsoleerd en kunnen vergeleken met woningen uit de jaren 30 en 70 makkelijker van het gas af. De coalitie die zich bezighoudt met dit type woningen heeft zich verenigd in Klimaatmissie Nederland waarmee 033Energie nu een werkrelatie heeft. In Vathorst heeft deze coalitie een belevingscentrum ingericht, binnen het pand van de Rabobank en er zijn inmiddels 12 woningen van het gas af”.

Tekst gaat verder na beeld

Samenwerking

“033Energie werkt veel samen met HappyBalance. Daar zitten veel toeleveranciers ook in, warmtepompleveranciers bijvoorbeeld. Innovaties die vanuit HappyBalance worden bedacht worden gedeeld en direct toegepast in modelwoningen. Denk bijvoorbeeld aan toepassing van sensoren Ook vragen die via 033Energie naar boven komen helpen zij oplossen.

Daarnaast is er een intensieve samenwerking met de Hogeschool Utrecht. Er zijn constant studenten aan de slag. Nu bijvoorbeeld met hoogbouw, waarbij door de relatief kleine dakomvang onvoldoende energie kan worden opgewekt. Er wordt gewerkt aan een prototype van een EnergyWall inclusief ramen voor aan de zijkant van de flat (met een TKI Urban Energy subsidie). Die opstelling, waarbij werd samengewerkt met TNO, staat ook bij de HU. Ook hier gaat het om delen van kennis en het direct toepassen”.

Model ook in andere regio’s toepasbaar

 “Samen met al alle betrokkenen hebben we een regionaal organisatiemodel opgebouwd. Dat is ook in andere regio’s toe te passen. Natuurlijk zijn er verschillen tussen de regio’s en die moet je ook meenemen, maar de basis van het organisatiemodel wordt ook toegepast in Gooi- en Vechtstreek. Op het moment dat er vanuit een andere regio interesse is, kunnen zij het concept en organisatiemodel gebruiken. We leiden mensen in die regio op. Onze adviseurs spelen in iedere regio een rol, maar verder wordt de uitvoering zoveel mogelijk gedaan door regionale partijen." 

Samen met al alle betrokkenen hebben we een regionaal organisatiemodel opgebouwd. Dat is ook in andere regio’s toe te passen

En nu?

“Hoewel we de 2.000 beoogde woningen nog niet bereikt hebben, hebben we veel vertrouwen in het VVE model dat opgeschaald kan worden. Ook de organisatie zelf wordt opgeschaald. Het project moet een keer worden afgerond en op eigen benen gaan staan. Voor VVE’s is dat bijna het geval. Naast de bijdrage van EBU hebben we ook een subsidie van VNG gekregen. Het idee is dat er een professionale organisatie wordt opgericht. Mogelijk wordt het een BV onder de stichting. De aandelen van de BV zijn daarbij dan in handen van de stichting en een vooraf gesproken % van de winst gaat dan naar de stichting voor de ontwikkeling van nieuwe concepten en innovaties. ”.

Aanbod voor coöperaties, gemeenten en bedrijven

Bij wijkprocessen maken 033Energie en Klimaatmissie gebruik van persoonlijke klimaatdossiers voor iedere woningeigenaar. Data van woningen in de wijk worden aangevuld met 10 referentiewoningen. Daaruit volgt een 100% offerte en een duidelijke pakketkeuze die bijvoorbeeld is afgestemd op de komst van een warmtenet.

Corporaties kunnen ons vragen voor offertes VVE’s  en jaren ’95 woningen. We gaan ook graag voor de coöperaties aan de slag met de digitale communicatie naar bewoners, die we hebben ontwikkeld. Voor gemeenten kunnen we een wijkaanpak maken om gasloos te worden, inclusief het proces en uitvoering.  Ook kunnen gemeenten de regionale organisatiestructuur implementeren, met opleiding vanuit 033Energie. Ten slotte kunnen bedrijven deelnemen. Zo zijn we nu al met 6 nieuwe bedrijven in gesprek uit de regio Utrecht. Maar meer bedrijven, die echt willen samenwerken, delen en leren, zijn welkom om samen te werken in de coalitie. Er ligt namelijk een behoorlijke opgave; per regio moet je denken aan 3.000 tot 5.000 woningen die naar 'nul-op-de-meter'  moeten worden gerenoveerd om aan alle klimaatdoelstellingen te voldoen”.

Blijf op de hoogte

Meld u aan voor de EBU nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws gerelateerd aan de EBU domeinen, thema's en initiatieven. Ook houden we u op de hoogte van economisch nieuws uit de regio. 

Schrijf u hier in voor onze nieuwsbrief

Irene ten Dam

Irene ten Dam is domeinmanager Groen bij Economic Board Utrecht.

06-33679256 06-33679256