Categorie

De steven wenden

Sprout, het Financieele Dagblad, Emerce: het zijn de media waar ik ’s morgens mee wakker word. Ik word altijd erg blij van de dynamiek die eruit spreekt, van de ambitie van ondernemers die in het nieuws staan. Ik word nooit treurig van berichten over sectoren en bedrijven waar het slecht gaat: het gaat namelijk nooit slecht met een hele sector, maar alleen met bedrijven en ondernemers die niet tijdig de steven weten te wenden als een nieuwe economische wind waait. In de bankensector verdwijnen duizenden banen, vooral aan de balies - mensen willen gewoon vanaf de keukentafel hun bankzaken kunnen regelen.

De banken die opereren in de duurzame niche, zoals Triodos en ASN, beleven juist een ongekende groei. In de verzekeringssector verdwijnen ook duizenden banen - ook hier omdat backoffices ernstig worden geautomatiseerd. De ‘online only’ verzekeraars beleven daarentegen goede tijden. Natuurlijk is de malaise in de detailhandel vervelend voor de betrokken ondernemers en werknemers - en voor de eigenaars van winkelpanden en voor gemeenten die hun zinnen nog hadden gezet op inkomsten uit grondverkoop voor winkelcentra. En om maar direct iedere valse hoop de kop in te drukken: de winkelmarkt ziet er nu structureel anders uit dan voor de crisis (internetshoppen) en ondanks het economisch herstel zal de fysieke retail voortaan harder zijn best moeten doen om klanten te trekken en te houden. Ook de bouw- en vastgoedsector ziet, nu de rook optrekt, een andere markt voor zich, waar minder ruimte is voor nieuwbouw en meer aandacht voor verbouw, transformatie en verduurzaming.

Ik vraag me af of overheden - bestuurders én adviseurs - zich realiseren hoe ver de effecten reiken van internet en andere vormen van automatisering en wat hun rol daarin kan zijn. Online dienstverlening is maar één aspect ervan: enerzijds kost het banen, anderzijds vraagt het van de overgebleven en nieuwe werknemers andere vaardigheden, en een geheel andere inrichting van logistieke, beheer- en besluitvormingsprocessen.

Dynamiek hoort bij de economie en bij de samenleving: zonder dynamiek geen aanpassing aan nieuwe omstandigheden.

Het kan zorg goedkoper en efficiënter maken nu de zorg ook goedkoper en efficiënter móet. Maar ook dat vraagt van de overgebleven werknemers andere vaardigheden: kennis van e-health toepassingen, en het vermogen om ook vertrouwen op te bouwen met cliënten via indirect persoonlijk contact. Voor een duurzamere woon- en leefomgeving, de zogeheten smart cities, wordt draadloze connectiviteit cruciaal. Daarmee kunnen mobiliteits-, afval-, water- en energiestromen worden gemonitord en (bij)gestuurd. Maar daarvoor zijn investeringen nodig in digitale infrastructuren, nog eerder dan in asfalt, staal en bielzen.

Dynamiek hoort bij de economie en bij de samenleving: zonder dynamiek geen aanpassing aan nieuwe omstandigheden. De vraag is of opleidingssystemen, investeringsprogramma’s en beheer- en besluitvormingsprocessen zich naar deze dynamiek kunnen voegen, hun steven kunnen wenden. Een mooie uitdaging voor een ambitieus team.

Monique Goddijn-Roso

Monique Goddijn-Roso is onderzoekscoördinator EBU Research.

06-33679242 06-33679242