Domeinen
Thema
  • Data en Gezond Stedelijk Leven
Categorie

Dienstencentrum Gezond Stedelijk Leven

Hoe fijn zou het zijn als je geholpen wordt een wandel- of fietsroute te bepalen op basis van optimale luchtkwaliteit? Of als de politie automatisch wordt gealarmeerd bij geluidsoverlast of opstootjes in de stad? En stel je eens voor dat de sterkte van het licht van lantaarnpalen zich automatisch aanpast aan voorbijgangers: dat draagt zowel bij aan energiebesparing als veiligheid.

In 2030 woont zestig procent van de wereldbevolking in stedelijk gebied. Hoe zorgen we ervoor dat het ondanks die toenemende druk op de leefomgeving toch gezond en prettig wonen, werken en leven is? In de regio Utrecht wordt hard gewerkt aan antwoorden op deze vraag: vooruitstrevende oplossingen die bovengenoemd scenario mogelijk gaan maken en waar een enorme internationale markt voor is.

Roep om data

Gezond Stedelijk Leven vraagt om slimme maatregelen en innovaties, maar ook om monitoring en validatie. Oftewel: data. En daar is de afgelopen jaren door de regio al veel aandacht aan besteed. Diverse pilots en experimenten hebben plaatsgevonden, waarbij relevante  issues als privacy en het veilig verzamelen en toepassen van data niet uit het oog werden verloren. Smart mobility, dynamische milieuzones, monitoring en bijsturing op stressfactoren als geluid, hitte en fijnstof zijn voorbeelden van diensten die uit de pilotfase komen en op termijn worden opgeschaald. In Amersfoort is het dataplatform Fiware Lab NL van start gegaan. Hilversum heeft een aanbesteding voorbereid voor een Smart City dataplatform. In Utrecht is voor de ontwikkeling van twee gebieden gebruik gemaakt van (data-) simulaties. Zo is voor de Merwedekanaalzone een 3D-model ontwikkeld om met diverse omgevingsdata te kunnen simuleren wat de impact daarvan is op deze nog te bouwen wijk. Ontwikkelaar Lingotto ontwikkelde het Smakkelaarspark, een plan voor de herinrichting van het nu nog rommelige en complexe Smakkelaarsveld. Honderden varianten zijn met computersimulaties doorgerekend op basis van vele omgevingsdata. Denk aan maximale bezonning, geluidsniveaus, windhinder, maar ook sociale veiligheid door voldoende zicht op alle plekken te bieden.

Toekomst is nu

In de regio Utrecht beschikken we over verschillende bouwstenen die gezamenlijk enorme kansen bieden voor marktpartijen om gevalideerde diensten en producten te ontwikkelen die bijdragen aan Gezond Stedelijk Leven. Als Economic Board Utrecht brengen we deze bouwstenen niet alleen onderling in contact met elkaar, maar juist ook met relevante overheden en marktpartijen. Tot nu toe leek er nog een randvoorwaarde te ontbreken om alle bouwstenen te verbinden, namelijk de gestructureerde en gevalideerde monitoring en verzameling van data, en de structuur om deze kennis en data breder te kunnen ontsluiten. Doorslaggevend in het opschalen van al de hiervoor genoemde data gedreven diensten is namelijk de kwaliteit en beschikbaarheid van de data. Deze data moet betrouwbaar en op detailniveau beschikbaar zijn. Voor de duiding is dit nog belangrijker: de niveaus waarop data impact heeft op onze gezondheid en leefomgeving moeten objectief en wetenschappelijk bepaald zijn en door een onbetwistbaar onafhankelijke partij worden geleverd.

2019 wordt het jaar waarin we deze laatste barrière gaan wegnemen in de vorm van een nationaal centrum voor kennis, data en diensten Gezond Stedelijk Leven, geformaliseerd in een nieuwe publiek-private samenwerking. In 2018 is hiervoor reeds de basis gelegd, onder eer tijdens het Get Connected jaarcongres in oktober. Daarmee hebben we in de regio één van de belangrijkste randvoorwaarden op orde. Een voedingsbodem voor nieuwe diensten en bedrijvigheid.

Tekst gaat door onder afbeelding

Nationaal centrum voor diensten Gezond Stedelijk Leven

De regio Utrecht is in een prachtige positie om het nationaal centrum te worden voor data en duiding voor Gezond Stedelijk Leven. De samenwerking tussen het RIVM en Universiteit Utrecht vormt de basis van het consortium waarmee het landelijk dienstencentrum voor Gezond Stedelijk Leven wordt gevormd. Het RIVM werkt aan beschikbaarstellen van gevalideerde data over gezondheid gerelateerde effecten van geluid, fijnstof, temperatuur en beweging, plus gegevens over kansrijke interventies. Hiermee is ze in staat duiding te geven welke niveaus impact hebben op de gezondheid en daarmee leefbaarheid van een gebied. Naast eigen, reeds gevalideerde data, ontwikkelt het RIVM ook ijkmethoden om nieuwe sensordata te valideren. Daarmee is vergelijking van data mogelijk.

In 2018 hebben RIVM en EBU verkend op welke wijze RIVM datadiensten en kennis kan leveren aan marktpartijen die geen natuurlijke partner zijn voor RIVM. Vanuit RIVM zijn objectiviteit, neutraliteit en onafhankelijkheid kernwaarden die onaantastbaar zijn. Tegelijkertijd vraagt de markt om adaptiviteit, leveringszekerheid en blijvende productvernieuwing. De basis is gelegd om deze eisen bijeen te brengen en een start te maken met het dienstencentrum. De Universiteit Utrecht is partner geworden in deze samenwerking met Utrecht Exposome Hub (Utrecht Life Sciences), net als het USP Innovation lab Living Environment. Utrecht Exposome Hub onderzoekt welke interne en externe factoren de gezondheid beïnvloeden en geeft daarmee op termijn mogelijk een verruiming of aanpassing op de lijst van stressfactoren die nu de basis vormen voor het nationaal dienstencentrum. Aanvullend kan het USP Innovation lab Living Environment aan bedrijven een platform bieden om nieuwe sensoren te laten beoordelen op bruikbaarheid of om specifieke sensoren te laten ontwikkelen voor nieuwe stressfactoren.

Vooruitblik 2019

Dit jaar wordt de publiek-private samenwerking zo ingericht dat een duurzaam bedrijfsmodel ontstaat. Praktisch betekent dit, dat de ambitie en de lange termijndoelstellingen worden vastgesteld. Ook wordt het kennis-, producten- en dienstenaanbod van het centrum gedefinieerd, de beoogde afnemers en het ‘businessmodel’. Logischerwijs gevolgd door invulling van de operations en governance. De regio investeert in verdichting van haar stedelijk gebied en genereert zo een lokale vraag naar diensten. Meerdere regionaal gevestigde bedrijven springen hier al actief op in en willen een ring van dienstenleveranciers vormen rondom het nationaal centrum. Daarnaast zijn grote ondersteunende programma’s actief zoals Health Hub Utrecht, het programma Diagnose Voeding & Gezondheid en de regiodeal Foodvalley. Voor de ontwikkeling van nieuwe diensten komen in het tweede kwartaal van 2019 de regionale investeringsfondsen voor Gezond Stedelijk Leven beschikbaar, zodat naast een goede kennisbasis en toegang tot hoog kwalitatieve data ook voldoende ontwikkel- en groeikapitaal voorhanden is.

Begin van een beweging

De kennis en data die worden verzameld in het dienstencentrum vormen de basis van kansrijke nieuwe data-gedreven toepassingen voor wonen, werken en mobiliteit. Als EBU nodigen we regionale publieke en private partijen uit om hier op door te bouwen en onze gezamenlijke (internationale) ambities te verkennen. Learning by doing.

Dit artikel is eerder gepubliceerd in de Terugblik - Vooruitblik 2018-2019. Ga naar de Terugblik-Vooruigblik 2018-2019 (.pdf)

Ton van Mil

Ton van Mil is directeur van de Economic Board Utrecht.

06-51362824 06-51362824