Domein
Categorie

Duurzamer werken als kans voor zorgprofessionals

Zorgaanbieders in Nederland zijn grootverbruikers van energie, water, chemicaliën, voedsel en grondstoffen. De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor 6-8% van de totale CO2 footprint van Nederland. Per hoofd van de bevolking behoren wij daarmee tot de hoogste van Europa. Jelle van der Weijde, domeinmanager Gezond bij Economic Board Utrecht: “De zorgprofessional wordt zich steeds meer bewust van de impact van het eigen handelen op de omgeving." 

Van der Weijde: "Er liggen kansen voor het oprapen voor zorgorganisaties om ideeën te ondersteunen die er zijn vanuit de organisatie om sneller te verduurzamen. Voor meer gemotiveerde medewerkers en voor het versnellen van duurzaamheid. Ik vind het mooi om te zien hoe iemand als Peter Blankestijn bezig is om deze bewustwording op gang te brengen. En al helemaal inspirerend hoe dit steeds meer navolging krijgt.”

Primum non nocere

De boodschap van Peter Blankestijn, sinds 1992 internist-nefroloog bij het UMC Utrecht, is helder: “De zorgsector draagt zelf bij aan deze bedreiging van de volksgezondheid. Dit is niet verenigbaar met het centrale uitgangspunt in de geneeskunde ”primum non nocere”, dat wil zeggen dat medisch handelen in ieder geval geen schade mag veroorzaken.”

Hij wordt hierin gesteund door het in 2018 verschenen gezaghebbende Lancet Countdown rapport, geschreven door artsen, milieuspecialisten en beleidsdeskundigen. In dit rapport worden medici – of meer in algemene zin alle zorgprofessionals - dan ook aangesproken om in actie te komen. Blankestijn: “Het rapport en de bijlage zijn eigenlijk een grote oproep aan onszelf om duurzamer te gaan werken!”

Als bestuurslid van de Europese organisatie van nefrologen, de ERA-EDTA, heeft Blankestijn op de kaart gezet dat er meer aandacht nodig is voor het effect van medisch handelen op de leefomgeving. Zijn persoonlijke missie is om de zorgprofessional op te roepen hier zelf zijn verantwoordelijkheid voor te nemen en in actie te komen.

Analyse van milieu-impact: zelf de daad bij het woord voegen

Blankestijn heeft de daad bij het woord gevoegd. Hij is als eerste in Nederland aan de slag gegaan om de milieu-impact van hemodialyse te berekenen. Dit is een behandeling voor patiënten bij wie de nieren niet meer functioneren.

“In samenwerking met de technische dienst en milieuspecialisten van het UMC Utrecht is het gelukt om de milieu-impact te berekenen van hemodialyse. Het komt voor het UMC Utrecht uit op 14.400 kg afval per jaar, 81.600 kWh per jaar en een waterverbruik van 1.600.000 liter. Elektriciteits- en waterconsumptie komen overeen met 15-17 Nederlandse gezinnen van 5 personen. En dan te bedenken dat het UMC Utrecht een relatief klein behandelcentrum is. ” Blankestijn heeft ook gekeken of er internationale cijfers bekend waren. “Uit de weinige beschikbare gegevens kan worden geconcludeerd dat deze UMC Utrecht cijfers wel realistisch zijn, maar dat verbetering van onze processen mogelijk moet zijn.”

Deze eerste analyse en het aanspreken van medische professionals op “primum non nocere” werkt als een sneeuwbal. Zowel binnen als buiten de sector vertelt Blankestijn vaak zijn verhaal en zijn oproep om te beginnen met het analyseren van zorgprocessen. Dit slaat aan, zowel binnen zijn beroepsgroep als daarbuiten. “Zo is binnen de anesthesie beroepsvereniging een discussie op gang gekomen over de milieu-impact van de verschillende anesthesiegassen. Binnen het UMC Utrecht hebben we een netwerk opgestart voor zorgprofessionals. Bedoeling is om van elkaar te leren, om ervaringen uit te wisselen, en vervolgens om anderen te inspireren om zo verder te komen.” 

Tegelijkertijd richt Blankestijn zich ook op de lange termijn. “Op Europees niveau, zijn we het gesprek met de leveranciers begonnen. De industrie stond open voor het gaan onderzoeken van de mogelijkheden om de milieu-impact van hemodialyse te verminderen. Soms is de aanbodkant veel verder in het mee willen denken over duurzaamheid dan wij denken. Hopelijk zal deze samenwerking leiden tot concrete resultaten.”

Ondersteuning

Om verduurzaming in de zorg te versnellen is samenwerking nodig. “De aanpak van de stad Utrecht en de provinciebrede aanpak zijn mooie initiatieven om concreet aan de slag gaan met verduurzamen van de sector.” Maar zegt Blankestijn: “Het is belangrijk om de aanpak niet alleen op de bestuurders te richten, maar nadrukkelijk ook de zorgprofessional hierbij actiever te gaan betrekken. Het verduurzamen van de organisatie werkt uiteindelijk alleen maar als er op de werkvloer ook commitment voor is. Er is op korte termijn laaghangend fruit te plukken. Om dit te versnellen zou het mooi zijn als zorgprofessionals dit zelf oppakken en ook ondersteuning krijgen om zelf een analyse te maken om het eigen zorgproces te verduurzamen. Dergelijke “bottom up” initiatieven hebben dan wel ondersteuning nodig.”  

Jelle van der Weijde

Jelle van der Weijde is domeinmanager Gezond bij Economic Board Utrecht

06-47556548 06-47556548