Domein
Thema
  • Slimme mobiliteit
Initiatief
Categorie

Mobiliteit als bloed van de samenleving: stroomt het niet, dan leeft het niet

Onze hoop is steeds meer gevestigd op technologie. AI, VR, IoT, data... Het lijkt de oplossing voor alles te zijn, maar is dat wel zo?” Met deze woorden startte Karen van der Moolen, domeinmanager Slim van de Economic Board Utrecht (EBU), de expertmeeting over slimme mobiliteit op 10 maart.

Van der Moolen opende de bijeenkomst met een bredere kijk op de problematiek, vanuit het frame van het domein Slim van de EBU. Binnen dit domein hebben we het niet enkel over inzet van slimme tech, maar vooral over het slim inzetten van technologie. Gebruik het daar waar het meerwaarde oplevert voor het vraagstuk dat voor ligt, maar realiseer je ook dat low tech ook heel effectief kan zijn. Technologie is geen doel op zich. Vragen zijn: Hoe kunnen we technologie inzetten voor vermindering van Co2-uitstoot? Hoe kunnen we de alternatieve energiebronnen faciliteren? Hoe kunnen we de zorg kwalitatief hoogwaardiger maken, slim gebruikmakend van data? En als het gaat om mobiliteit: hoe kunnen we technologie inzetten om onze verkeersproblematiek aan te pakken?

“Onze hoop is steeds meer gevestigd op technologie. AI, VR, IoT, data... Het lijkt de oplossing voor alles te zijn, maar is dat wel zo?”

Karen van der Moolen, EBU domeinmanager Slim

Om technologie slim in te kunnen zetten, hebben we een goed begrip nodig van technologie; waar het vandaan komt, hoe het functioneert, en op basis van welke waardesystemen het tot stand is gekomen. Technologie is namelijk een cultureel product, het is gemaakt door mensen. En zoals met ieder cultureel product zitten aannames, ideeën en waardeoordelen van de maker(s) erin vervat. Dat betekent dat technologie veel menselijker is dan we vaak aannemen, en bovendien betekent het dat de richting van technologische ontwikkeling een keuze is. De vraag is niet of technologie iets kan, maar wat we als samenleving willen dat het kan. Onze waardesystemen bepalen grotendeels of we een gekozen richting of een alternatief acceptabel vinden.

We kunnen technologie inzetten om tot duurzame oplossingen te komen die meteen zorgen voor vermindering van de Co2-uitstoot, mensen letterlijk weer in beweging krijgt of ontmoetingen tussen mensen stimuleert. Kortom, technologie zo inzetten, dat het ons helpt een stap dichter te komen bij de 'Sustainable Development Goals'. En, niet onbelangrijk, als we dan technologie inzetten, meer data gedreven gaan werken, wat betekent dat dan voor de privacy van mensen? Van wie is die data dan echt? En, hoe functioneren dan de onderliggende businessmodellen? Data is de nieuwe olie, wordt vaak gezegd, maar van wie is die olie?

Wat is eerlijk en betaalbaar?

Allemaal open vragen waarvoor gaandeweg uit allerlei hoeken waanzinnige ideeën over worden ontwikkeld. Voor een bijzonder voorbeeld hoeven we niet ver te zoeken. Het Utrechtse initiatief 'Smart Solar Charging' maakt het waar.

De integrale benadering van Smart Solar Charging laat zien dat het kan. Haast moeiteloos komen ecologische vraagstukken van Co2-reductie door elektrisch vervoer en energietransitie samen met vraagstukken rondom sociale cohesie en interactie. Deelnemers delen met een kleine groep een deelauto en dragen samen verantwoordelijkheid voor de opslag van energie uit zonnepanelen. Dit alles komt samen in een werkend businessmodel.

Meer oplossingen en meer aandacht voor de mens

Hoe komen we tot meer van dit soort innovatieve oplossingen buiten de gebaande paden?”, vraagt Van der Moolen zich hardop af. In onverwachte samenwerkingen of alleen op een zolderkamer, en steeds meer met een prangende vraag: hoe krijgen we dit briljante idee nou elders ook aan de man? Wat is daar voor nodig? Hoe maak je ze schaalbaar en breed gedragen in de samenleving? Het vereist samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen, maar even belangrijk is de aandacht voor de mens, onze identiteit, onze wortels, onze cultuur. Met oog voord de digital divide, kloven tussen arm en rijk die overal steeds groter worden, wordt dat steeds belangrijker: Als we beter snappen wie we zijn, en waar we vandaan komen, waar we dagelijks tegenaan lopen, maar vooral ook wie we samen zijn, helpt dat ons ook kansen te zien en te bouwen aan duurzame oplossingen.

Het vergt samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen, creatieven én bewoners (de zogeheten Quadruple Helix). Gelukkig zijn ze allemaal vertegenwoordigd in de zaal; de Provincie Utrecht en gemeenten Utrecht, Woerden, Hilversum en Amersfoort, de Hogeschool van Amsterdam en de Hogeschool van Utrecht, GoedOpWeg.nl, verschillende bedrijven die actief zijn op het vlak van mobiliteit, gedragswetenschappers, designers en burgerinitiatief Kracht van Utrecht.

“Mobiliteit is essentieel, het is het bloed van de samenleving. Als het niet stroomt, leeft het niet”.

Eric van Dijk, beleidsmedewerker Smart Mobility Provincie Utrecht

Bereikbaarheid is een uitdaging voor Utrecht

Tijdens de expertsessie staat slimme mobiliteit centraal. In een kort interview legt Eric van Dijk, beleidsmedewerker Smart Mobility bij de provincie Utrecht uit wat de kern van het vraagstuk is voor de regio: “Mobiliteit is essentieel, het is het bloed van de samenleving. Als het niet stroomt, leeft het niet”. Hij ziet de bereikbaarheid van de stad en regio Utrecht en de integrale samenwerking tussen partijen als belangrijke uitdaging: “We moeten het echt anders en slimmer gaan doen om het mobiliteitssysteem goed georganiseerd te krijgen”. Als klein, maar goed voorbeeld noemt Van Dijk het Snuffelfietsproject, waarin data gebruikt wordt voor feedback over veiligheid en luchtkwaliteit en waar een hele community omheen is ontstaan. Dit soort processen ziet Van Dijk -graag- vaker ontstaan.

5 waarden voor mobiliteit

In plaats van met elkaar te brainstormen over andere mogelijke innovatieve oplossingen, zet Van der Moolen de Quadruple Helix in de zaal aan het werk om gezamenlijke waarden voor mobiliteit te identificeren. Want, zo zegt zij: “Het fundament van een constructieve en bevredigende samenwerking ligt in gedeelde waarden en taal. Ik wil jullie vragen naast je professionele pet vandaag ook je pet als inwoner van je stad of dorp op te zetten en met elkaar in gesprek te gaan: wat betekent slimme mobiliteit voor jou? Via die gesprekken bouwen we samen aan een gedragen beeld van slimme, duurzame mobiliteit.”

De aanpak werkte voor veel deelnemers aan de bijeenkomst verfrissend. De gesprekken onder tijdsdruk met mensen met verschillende achtergronden leerden aanwezigen inzien dat ieder zijn eigen denkkaders en taal heeft om over een vraagstuk na te denken. Daar waar in de eerste ronde gesprekken tussen collega’s werden gevoerd, verliep de dialoog overduidelijk vlotter dan tussen de duo’s die elkaar niet kenden. De reden: als je elkaar kent begrijp je sneller wat de ander bedoelt. Je spreekt elkaars taal en hebt minder woorden nodig om tot overeenstemming te komen. Zoek je de dialoog met andersdenkenden, dan levert dat nieuwe inzichten op èn met iets meer worden en toelichting uiteindelijk ook overeenstemming.

In verschillende gespreksrondes komen de aanwezigen tot heel wat waarden. Woorden die hierbij genoemd werden, zijn zelfrealisatie, inclusiviteit en toegankelijkheid, veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en groen, keuzevrijheid en flexibiliteit, verbinding en interactie, onafhankelijkheid en efficiency. De discussie laat zien dat er veel overlap zit tussen de genoemde waarden, maar dat ieder inderdaad weer een andere taal heeft om dit te uiten.

In ruim een uur slaagden 26 deelnemers er in samen tot vijf waarden te komen ten aanzien van het mobiliteitssysteem van de toekomst. Dit mobiliteitssysteem moet volgens de deelnemers in ieder geval draaien om Welzijn (voel je goed), Inclusiviteit (voor en met iedereen), Vrijheid & Verantwoordelijkheid, Zelfrealisatie en Inzicht in keuzes & impact daarvan. De gedeelde waarden bieden een fundament voor verdere visievorming, strategie en koppeling naar praktische interventies en innovatieve oplossingen.

En nu?

De eerste stap is gezet. De Economic Board Utrecht zal de komende tijd verder ingaan op dit thema, onder andere door gesprekken met verschillende betrokkenen, en vanuit diverse perspectieven te organiseren. Wilt u op de hoogte blijven, of een bijzonder initiatief met een integrale benadering of innovatieve denkrichting delen? Laat het ons weten!

Karen van der Moolen

Karen van der Moolen is domeinmanager Slim bij Economic Board Utrecht.

06-14843018 06-14843018