Domein
Thema
  • Slim gegevens gebruiken
Initiatief
Categorie

Hoe is het met de winnaars van de Smart Mobility Challenge 2017?

Tijdens het Get Connected jaarcongres op 12 oktober j.l. werden de twee winnaars van de Smart Mobility Challenge 2017 bekend. Met Schwung maakt Vialis fiets- en fietsparkeergedrag structureel inzichtelijk voor de gemeente Hilversum. Buurauto+ benut de overcapaciteit van elektrische deelauto’s voor ouderen, als antwoord op de vraag van Centraal Beheer. Waar staan ze nu, zo’n vijf maanden later? Lees het in deze longread.

Schwung: door de challenge gaan nadenken over parkeren

Schwung werd door de jury positief beoordeeld op innovatie en tegelijkertijd uitvoerbaarheid. Dat blijkt geen verkeerde aanname; er zijn al de nodige stappen gezet. Al voordat de Smart Mobility Challenge startte, was Vialis bezig met de ontwikkeling van een app, die ervoor zorgt dat fietsers eerder groen licht konden aanvragen op bepaalde kruispunten. Maar de opdracht die de gemeente Hilversum voor de Smart Mobility Challenge neerlegde, zorgde ervoor dat Vialis ook ging nadenken over parkeren met de fiets. En hoe het parkeergedrag in kaart gebracht kan worden, zodat gemeentes hun beleid kunnen aanpassen om parkeerproblemen op te lossen.

“Was de Smart Mobility Challenge er niet geweest, dan was fietsparkeren niet of later op de roadmap gekomen”, zeggen Thijs van Hall en Alex van der Steen van Vialis. “Ook het bedrag dat bij het winnen van de challenge hoorde helpt heel erg. Daarmee kan je echt innoveren”.

Er was al interesse vanuit verschillende gemeentes voor Schwung -zo wordt de applicatie gebruikt in Breda, Enschede en Den Bosch-, maar Hilversum heeft dus de primeur wat betreft parkeren.

Van prototype naar MVP

Van Hall: “Toen Schwung als een van de winnaars uit de bus kwam, zijn we om tafel gegaan met de gemeente Hilversum om te bekijken welke databronnen het beste konden worden toegevoegd om zinnige uitspraken te doen voor het beleid. Dat kost wel wat tijd”. Van der Steen vult aan: “Daarnaast was een uitdaging hoe de 10 kruispunten te configureren, die de gemeente Hilversum van Schwung wilde voorzien. Ook moest de applicatie zelf doorontwikkeld worden. Want er was weliswaar een prototype, maar om alle bugs eruit te halen en een stabiel en schaalbaar geheel te kunnen aanbieden, is de nodige ontwikkeltijd genomen. Nu heeft de app de status minimum viable product (MVP) en zijn er twee datacenters, waardoor de data-opslag geborgd is”.

Het bedrag dat bij het winnen van de challenge hoorde helpt heel erg. Daarmee kan je echt innoveren

Thijs van Hall en Alex van der Steen

Privacy en Veiligheid

Data-opslag en het herkennen van patronen geven vaak gelijk vragen over privacy en security. Ook aan deze aspecten is door Vialis veel aandacht besteed. Zo kan niemand zien van welk huisadres iemand vertrekt (maar alleen “wijk X”), welke telefoon of welk telefoonnummer iemand heeft en wat de fietspatronen van een specifiek persoon zijn. De app leert gedrag herkennen, zoals: persoon X rijdt iedere ochtend om 8 uur langs stoplicht A en vervolgt dan zijn weg via het fietspad rechts. Maar al deze informatie is in de app opgeslagen, dus op de telefoon van de gebruiker en niet op een centrale server. Niemand van Vialis of anderen kunnen deze patronen koppelen aan een bepaalde persoon.

Fietsveiligheid wordt ook in acht genomen: er moet steeds een afweging gemaakt worden tussen informatie terugkoppelen en niet teveel afleiden tijdens het fietsen. Daarom is men nu ook aan het bekijken of het terugkoppelen op een andere manier kan dan op de mobiele telefoon. Bijvoorbeeld via het dashboard van een elektrische fiets of desnoods de fietsbel. Tot die tijd wordt vooral na een fietsrit teruggekoppeld.

Van data naar beleid

Schwung kan een schat aan data teruggeven aan de gemeente, die er fiets(parkeer)beleid mee kan maken en het fietsverkeer beter kan afstemmen op ander verkeer. Het is echter niet zo dat Schwung fietsers automatisch meer groen licht geeft dan aan auto’s. Dat blijft het beleid van een gemeente.

Koppelen met alle verkeerslichten en andere apps

Vialis benadrukt dat alle verkeerslichten aan Schwung gekoppeld kunnen worden. En ook andere apps kunnen worden gekoppeld. In de gemeente Hilversum werd al gewerkt met RingRing en deze app wilde de gemeente ook graag behouden. Daarvoor integreert Vialis Schwung in RingRing, zodat de functionaliteiten van Schwung in RingRing kunnen worden gebruikt.

Buurauto+

Vooral de maatschappelijke relevantie van Buurauto+ maakte deze oplossing interessant voor de jury. De opdracht van Centraal Beheer was kortweg: presenteer een oplossing die ervoor zorgt dat ouderen veilig, efficiënt, prettig en eenvoudig kunnen deelnemen aan het verkeer. Daaraan voegde Buurauto+ toe dat eenzaamheid onder ouderen verminderd kan worden door gebruik te maken van deelauto’s, waarin vrijwilligers ouderen rondrijden voor ritjes naar bijvoorbeeld familie, ziekenhuis en een avondje kaarten.

De Smart Mobility Challenge zorgt voor concrete plannen en verbindt partijen

Alex van der Woerd, initiatiefnemer van Buurauto+, ziet de meerwaarde van de Smart Mobility Challenge vooral in de aandacht en support die het project kreeg.

Buurauto+ is ook echt ontstaan tijdens een van de bijeenkomsten, die vooraf gingen aan de challenge. En als zo’n idee gevormd is, zorgt het netwerk rondom de challenge ook voor het bij elkaar brengen van partijen die je nodig hebt om echt iets neer te zetten."

"Je wordt gedwongen om binnen een bepaalde tijd met een concreet plan te komen. Met het prijzengeld kunnen wij prima vooruit. We hebben er bijvoorbeeld een extra auto voor kunnen inzetten gedurende een half jaar”.

Stappen naar opschaling

Vanaf oktober tot het einde van 2017 is Buurauto+ met name bezig geweest met het oprichten van het projectteam, de contracten met de provincie Utrecht, de planning en de samenwerking met de Hogeschool Utrecht. Ook met de tarifering en afstemming met andere vervoerders was het team deze maanden bezig. Tegelijkertijd kwam er onverwacht nieuws: de stadsbus in het Soesterkwartier, de wijk waar Buurauto+ startte, verviel vanaf eind december op de zondagen. Van der Woerd: “Dat hield ons wel even bezig. We zijn geen openbaar vervoer en kunnen de route van de stadsbus niet overnemen, maar aan de andere kant kan het ook een kans zijn”. Mensen die door het wegvallen van de busritten thuis zouden moeten blijven op zondagmiddag, kunnen met Buurauto+ namelijk wel gewoon op bezoek bij familie of vrienden. Wat het verdwijnen van de zondagse bussen voor Buurauto+ precies gaat betekenen, zal de komende tijd blijken.

Buurauto+ is ook echt ontstaan tijdens een van de bijeenkomsten, die vooraf gingen aan de challenge

Alex van der Woerd

Samenwerking met studenten

In januari en februari is een opdracht uitgezet bij de opleiding social work van de HU. Twee projectgroepen zijn aan de slag gegaan met PR. Ook hebben ze vooraf enquêtes uitgevoerd naar de wensen van de ouderen en na ritjes enquêtes over de tevredenheid. “Met al deze informatie hopen we dat Buurauto+ zich nog verder kan ontwikkelen en verbeteren. We werken daar graag aan mee, omdat het duurzaamheidsaspect ons aanspreekt en omdat het inspeelt op de eenzaamheid van ouderen”, aldus de studenten. Een van de studenten gaat zelf ook ritjes rijden in de Buurauto als vrijwilliger.

Bredere doelgroep en waar werkt het?

In maart vond de officiële lancering van Buurauto+ plaats. Dat betekent niet dat het werk nu klaar is. Zo vindt er door middel van flyers en posters werving plaats van vrijwilligers en ouderen. Ook is er in maart al een tweede instructie voor vrijwilligers geweest. En er moeten natuurlijk ritten gemaakt worden, waarvan geprofiteerd en geleerd gaat worden.

Hoewel de lancering nog maar net geweest is, zijn er al wat inzichten door de praktijkervaring. Zoals dat de doelgroep blijkt breder te zijn dan ouderen. Van der Woerd: ‚Äč

Er zijn al een paar ritten geweest en daar zaten ook 50-plussers tussen, die bijvoorbeeld door een TIA niet zelf konden rijden. Ook een dertiger op krukken heeft dankbaar gebruik gemaakt van Buurauto+”.

Ook is er nog veel nuttig onderzoek te verrichten volgens Van der Woerd: “De studenten moeten hun onderzoek nog doen naar de behoefte, wensen en tevredenheid. Hoe gaat dit soort concepten functioneren ten opzichte van het OV? En we proberen bijvoorbeeld te achterhalen waarom dit soort concepten in de ene stad of wijk wel werken, en in andere gebieden weer helemaal niet”.

Eerst een pilot of doorpakken?

Na het winnen van de Smart Mobility Challenge kreeg Buurauto+ ook veel interesse vanuit andere gemeenten. Van der Woerd: “De vraag is nu: gaan we gelijk verder of ronden we eerst het experiment in Amersfoort af? Dat is spannend. Wat we in ieder geval met Centraal Beheer binnenkort gaan doen, is de businesscase verder uitwerken”.

Groene, gezonde en slimme mobiliteit in de regio Utrecht

In 2014 organiseerde de EBU voor de eerste maal een Smart Mobility Challenge. De Smart Mobility Challenge 2017 vond zijn oorsprong mede in het Regionale Open Data Convenant, waarin gemeentes samenwerken aan open data. Door de Smart Mobility Challenge werd open data in de context van een maatschappelijk vraagstuk geplaatst. Daardoor komt open data tot leven voor overheden en het bedrijfsleven.

Met de Smart Mobility Challenge 2017 daagden Economic Board Utrecht (EBU), het Ministerie van Economische Zaken en Goedopweg bedrijven uit om met slimme oplossingen te komen op het gebied van mobiliteit en open data. Beide winnaars (en ook de andere finalisten) dragen zo bij aan een groene, gezonde en slimme regio Utrecht.

Klaes Sikkema

Klaes Sikkema is domeinmanager Slim bij Economic Board Utrecht.

06-43044837 06-43044837