Domein
Categorie

Must-read onderzoeken

Er verschijnen talloze andere onderzoeken die kunnen helpen bij het vormgeven van beleid en businesscases op het gebied van innovatie, gezonde en duurzame verstedelijking, arbeidsmarkt en regionale ontwikkeling. Monique Roso, onderzoekscoördinator bij de Economic Board Utrecht, heeft de must-read onderzoeken uit het eerste kwartaal van 2019 verzameld.

Energietransitie levert banen in bouw en industrie

Zolang nog niet helder is welke maatregelen Nederland neemt om de energietransitie te realiseren, zijn gedetailleerde berekeningen over de gevolgen voor de werkgelegenheid niet te maken. Dat schrijven het Planbureau voor de Leefomgeving en het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (Universiteit Maastricht) in een gezamenlijke notitie over de effecten van de transitie op de regionale arbeidsmarkt en de noodzakelijke investeringen in (om)scholing. Eerder berekende het PBL al wel dat de vraag naar arbeid met name zal stijgen in industrie (productie van machines en elektrische apparatuur) en bij ingenieurs- en onderzoeksbureaus. Volgens het ROA betekent dit dat het reeds bestaande tekort aan ingenieurs en technici alleen maar verder toeneemt.

De EU liet de arbeidsmarkteffecten van het klimaatakkoord van Parijs door Cambridge Econometrics doorrekenen. De onderzoekers gebruikten een macro-economisch model en kwamen uit op een stijging in 2030 van 1,1% van het bruto Europees product en 0,5% van de werkgelegenheid ten opzichte van het basisscenario (= geen uitvoering van het klimaatakkoord). Landen met een omvangrijke mijnbouwsector, zoals Polen, zien hun werkgelegenheid dalen. Banengroei wordt vooral voorzien in de bouw (duurzame energiecentrales) en industrie (aanpassing naar energie-efficiency, groei productieketen duurzame energiesystemen). Verwacht wordt dat met name lagere en middeninkomens van deze toenemende vraag naar arbeid gaan profiteren. Nederland kwam uit op een banengroei van 0,2% ten opzichte van het basisscenario.

Eén op de twaalf werknemers weg door automatisering

Na vijf jaar verlaat circa 8% van de werknemers een bedrijf als gevolg van automatisering. Dat blijkt uit een analyse van het Centraal Planbureau, Universiteit Utrecht en Boston University op basis van microdata over bedrijven, hun IT-investeringen en hun werknemers tussen 2000-2016. Volgens de onderzoekers leidt automatisering dus niet tot massawerkloosheid. Werknemers die hun baan verliezen, vinden weer werk elders, maar krijgen soms wel te maken met (tijdelijk) verlies van inkomen en een periode van werkloosheid. Automatisering raakt hoogopgeleiden vaker maar lager opgeleiden sterker.

Volgens de internationale organisatie voor economische ontwikkeling OESO groeit het aantal banen vooral in ICT-intensieve sectoren. Bouw, logistiek, agrofood en detailhandel lopen achter met digitalisering, schrijft de OESO in een recente monitor over digitale transformatie. Training en opscholing zijn essentieel om iedereen te kunnen laten meedoen met digitalisering. Lager opgeleiden hebben dat het hardste nodig maar volgen het minst vaak een cursus. Overigens zijn de vorderingen op het gebied van digitale transformatie in economie en samenleving volgens de OESO nog slecht meetbaar en moeten er nieuwe indicatoren worden ontwikkeld.

Tekst gaat verder onder beeld

Voorbij de economische groei: zoeken naar een nieuw cijfer

Het ESB-dossier Meten van welvaart, vorige week verschenen, is een must-read voor iedereen die zich bezighoudt met méten van of het stúren op welvaart en welzijn. Want waarom zou je alleen sturen op basis van economische groei, of op basis van een werkloosheidscijfer? Het welzijn van inwoners gaat over zoveel meer dan dat. Het dossier bevat liefst 22 bijdragen, vanuit politiek, wetenschap en beleidsonderzoek. Sommige auteurs benadrukken nog eens de noodzaak om verder te kijken dan dat ene groeicijfer. Anderen komen met uiteenlopende oplossingen: een breed samengesteld dashboard, vernieuwing van de bestaande indicator (BBP) of de keuze voor een nieuwe single indicator zoals het aantal gelukkige levensjaren. Bijzondere aandacht verdient het artikel van PBL-onderzoeker Otto Raspe en UU-hoogleraar Erik Stam. Zij pleiten voor regionalisering van de (nieuwe) welvaartsindicator, vanuit de visie dat economische, sociale en ecologische elementen van brede welvaart veelal regionaal bepaald zijn. Veel van deze data is echter niet of slechts met veel moeite op regionaal niveau beschikbaar.

Innovatiebeleid Rijksoverheid sluit aan bij Utrecht

Geen onderzoek, wel een belangrijk beleidsdocument: het rijksinnovatiebeleid via de topsectoren richt zich voortaan op maatschappelijke opgaven. Eerder werd al bekend dat innovatie oplossingen moet vinden voor vier thema's, die naadloos aansluiten op de ambities van Utrecht op het gebied van gezonde verstedelijking. De ambities zijn nu expliciet gemaakt, en witte vlekken in kennis en technologie geïdentificeerd:

* gezondheid en zorg

Centrale doelstelling is dat in 2040 alle Nederlanders minstens vijf jaar langer leven in goede gezondheid, en dat de gezondheidsverschillen tussen laagste en hoogste sociaal-economische groepen met 30% is afgenomen. Dat betekent dat in 2030: de kwaliteit van leven van mensen met dementie met 25% is toegenomen, het aandeel mensen met een chronische ziekte of beperking dat kan deelnemen aan de samenleving met 25% gegroeid, en dat zorg 50% vaker in de eigen leefomgeving (en niet in zorginstellingen) wordt georganiseerd. In 2040 is de ziektelast door ongezonde leefstijl en ongezonde leefomgeving met 30% is afgenomen.

* klimaat en energie

In 2050 moet zijn gerealiseerd: een CO2-vrij electriciteitssysteem, CO2-vrije gebouwde omgeving, een voor 80% circulaire industrie, emissieloze mobiliteit, een klimaatneutraal systeem van landbouw en natuur.

* landbouw, water en voedsel

In 2030 moet zijn gerealiseerd: kringlooplandbouw, een voedselketen waarin gezond, veilig en duurzaam voedsel centraal staat met eerlijke producentenprijzen, mariene wateren waar ecologische draagkracht, waterbeheer en economsiche activiteiten in balans zijn. In 2050 moet dat laatste ook gelden voor binnenwateren. In 2050 moet Nederland klimaatbestendig en waterrobuust zijn. In 2100 is Nederland (nog steeds) de best beschermde en leefbare delta ter wereld.

* veiligheid

Nederland wil binnen vijf jaar in de top 10 van de Global Cybersecurity Index en de National Cyber Security Index staan. De krijgsmacht heeft een centrale plaats: die moet kortcyclisch kunnen innoveren en volledig digitaal zijn, met een specifieke ambitie voor de marine. Data en intelligence worden ingezet voor o.a. de aanpak van georganiseerde criminaliteit.

Staat van Utrecht geactualiseerd

Recent is de website Staat van Utrecht geactualiseerd. Op deze site zijn 440 indicatoren over woon-, werk- en leefklimaat bijeen gebracht. De gegevens worden weergegeven op gemeenteniveau. Ieder jaar richt de Staat van Utrecht de focus op een specifiek thema. Dit jaar is dat de energietransitie. In een aparte uitgave zijn cijfers over energieverbruik en -productie verzameld, en worden achtergronden belicht over o.m. betaalbaarheid en betrekken van bewoners.

Onderzoeksbibliotheek

In de online onderzoeksbibliotheek van Economic Board Utrecht zijn de relevante onderzoeken over de economie van de regio Utrecht. De bibliotheek bevat nu al bijna tweehonderd rapporten.

EBU Research nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte gehouden van onderzoeken, economische cijfers over de regio Utrecht en meer? Schrijf u dan in voor de EBU Research nieuwsbrief.

Ik meld mij aan voor de EBU Research nieuwsbrief

Monique Goddijn-Roso

Monique Goddijn-Roso is onderzoekscoördinator EBU Research.

06-33679242 06-33679242