Domein
Thema
  • Life Sciences
Categorieën

Revolutionaire bypass-technologie: maak kennis met AMT Medical

Met de nieuwe Elana Heart technologie wil de Utrechtse life-sciences ondernemer Rutger Tulleken ingrijpende bypassoperaties eenvoudiger en veiliger maken. “Zo’n open borstkas is totaal niet meer van deze tijd.”

Een bypassoperatie. Jaarlijks moeten wereldwijd 700.000 mensen die ondergaan, omdat een kransslagader, die hun hart van zuurstof en voedingsstoffen voorziet, is dichtgeslibd. Dit kan tot een hartinfarct leiden. De oplossing is een omleiding van de bloedtoevoer. Een andere slagader wordt aangesloten op het vernauwde vat, vlak na de opstopping. 

Dat klinkt eenvoudig maar het vergt nogal wat. Een arts moet de borstkas openzagen en het lichaam aansluiten op een hart-longmachine, zodat het hart stilgezet kan worden. Op een kloppend hart kunnen bloedvaten van drie millimeter doorsnede niet aan elkaar worden gehecht. Het is een operatie die een halve dag duurt en waarvan de patiënt maandenlang moet herstellen.

Als het aan de Utrechtse ondernemer Rutger Tulleken ligt, is dat binnenkort verleden tijd. Zijn bedrijf AMT Medical, gevestigd op het Utrecht Science Park, brengt binnen afzienbare tijd de Elana* Heart-techniek op de markt. Daarmee kan een hartchirurg via drie kleine gaatjes tussen de ribben door een bypass maken op een kloppend hart, zonder hart-longmachine en zonder te hoeven hechten. Veilig, makkelijk en vooral stukken minder ingrijpend voor de patiënt.

* Elana is een afkorting voor Excimer Laser Assisted Non-occlusive Anastomosis.
Tekst gaat door onder de foto

Een bypass maken zonder de bloedstroom te stoppen, hoe kan dat?
“De techniek is uitgevonden door mijn vader Kees Tulleken, destijds hoofd van de afdeling neurochirurgie aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht). Ruim twintig jaar geleden zocht hij een manier om bij patiënten bij wie een bloedvat in de hersenen op springen staat, een bypass te kunnen maken. Tot dan toe was dat onmogelijk, omdat na het stilleggen van de bloedsomloop direct een herseninfarct volgt.

Hij bedacht een revolutionaire manier waarmee hij eerst in alle rust de omleiding kon aanleggen en testen op lekkage, om daarna pas de bloedstroom door de bypass te laten lopen. Pas als de aansluiting is gemaakt, stanst een speciale laser via een dunne katheter een gat in het bloedvat. Zijn vinding, Elana Brain, haalde de wereldpers en wordt nu wereldwijd standaard gebruikt.”

En dit is ook te gebruiken voor bypasses bij het hart?
“Daarvoor waren aanpassingen nodig. De doorsnede van de katheter moest worden aangepast van rond naar ovaal, omdat bij het hart de vaten niet loodrecht op elkaar worden aangesloten, maar in een schuine hoek. We gebruiken een speciaal instrument, de Octopus, dat een kloppend hart stabiel kan houden tijdens de operatie. Ook dat is een wereldwijd toegepaste uitvinding van het UMC Utrecht. Daarnaast hebben we een speciale clip ontworpen en gepatenteerd, waarmee chirurgen zonder hechtingen het omleidende vat vast kunnen maken op het ontvangende vat. Tussen de ribben door kun je niet secuur hechten, er zijn maar een paar chirurgen ter wereld die op die manier bloedvaten kunnen verbinden. Met deze clip kan elke vaatchirurg het.”

Hoeveel mensen zouden baat hebben bij deze technologie?
“Naast de 700.000 mensen per jaar die een bypass nodig hebben, krijgt een paar miljoen mensen per jaar een stent. Dat is een klein buisje van gaas dat via een katheter door de lies in het dichtgeslibde bloedvat kan worden geschoven. Het buisje maakt de versmalde doorgang weer groot. Die operatie is minder ingrijpend, maar een bypass heeft een betere uitkomst op de langere termijn. Met Elana Heart kunnen artsen een bypass maken met hetzelfde gemak als het plaatsen van een stent. Daarnaast kan deze techniek wellicht uitkomst bieden bij andere ingrepen waarbij bloedvaten op elkaar moeten worden aangesloten, zoals bijvoorbeeld bij nierpatiënten die moeten dialyseren.”

Tekst gaat verder onder de foto

Hoe belandde u, ondernemer en fiscaal jurist, in het bedrijf van uw vader?
“Mijn vader is een gedreven neurochirurg en wetenschapper, maar absoluut niet zakelijk ingesteld. Mijn moeder wel, zij komt uit een commercieel nest. ‘Help jij hem even’ vroeg ze me altijd als hij iets met geld moest doen. Ze overleed in 1999 aan borstkanker.

Als ondernemer ben ik gespecialiseerd in het helpen van bedrijven in moeilijkheden. In 2004 vroeg een donateur van Elana Brain of ik dat niet tijdelijk voor de stichting van mijn vader kon doen. Op een dag rolden we het laserapparaat, een forse machine van een halve kubieke meter, naar de operatiekamer. Toen ik de katheter ging halen, stond ik oog in oog met de patiënte: een vrouw van 42 jaar, met twee kinderen, ten dode opgeschreven. Net zoals mijn moeder destijds. Toen kwam het echt binnen. Met deze techniek redde mijn vader levens. Ik ben met al mijn werkzaamheden gestopt om het bedrijf van de grond te trekken en uit te breiden naar de hartchirurgie.”

En onlangs redde u het bedrijf opnieuw?
“Toen de onderneming gezond was, pakte ik mijn andere werk weer op. Tot 2014. Toen dreigde onverwachts de ontwikkeling van Elana Heart te stoppen. Van mijn laatste centen heb ik alle 22 patenten en de activa gekocht en AMT Medical BV opgericht. Ik kon het werk van mijn vader en zijn medewerkers niet verloren laten gaan.

De Amerikaanse neurochirurg dr David Langer zei me eens: ‘Met Elana Brain schrijf je een bladzijde in de medische geschiedenis. Als Elana Heart een succes wordt schrijf je een compleet hoofdstuk.’ Dat hoofdstuk wil ik graag schrijven.

Dat ik nu help om de uitvinding van mijn vader toe te passen op een breder medisch gebied, dat zou mijn moeder geweldig hebben gevonden. Ik heb mijn vader, die intussen 78 jaar is, overigens ook weer aangenomen. Hij krijgt het minimumjeugdloon.”

Hoe staat het er nu voor?
“Alle seinen staan op groen. Ten eerste heeft de technologie zich volledig bewezen in de neurochirurgie. Sinds 1994 zijn honderden patiënten ermee gered van een wisse dood.

Daarnaast is de Elana Heart-techniek inmiddels getest op zeventig varkensharten. De komende tijd zal de gerenommeerde hartchirurg Prof. dr. Volkmar Falk in zijn kliniek in het Charité Universitätsmedizin Berlin de eerste groep patiënten met deze technologie opereren. Hij is de absolute top in de cardiovasculaire chirurgie, en hij is razend enthousiast over de techniek. Daarnaast werken we samen met het UMC Utrecht en met het beste cardiochirurgische centrum van Nederland, het Sint Antonius ziekenhuis in Nieuwegein.

Ook financieel staan we er goed voor. We hebben een aantal grote Europese subsidies binnengehaald. Het komende jaar zullen grotere investeringen nodig zijn. Ik vind het belangrijk om de financiering van het bedrijf in goede handen te houden, bij voorkeur in Nederland. Een aantal grote bedrijven en onze huidige investeerders, NextGen Ventures en Utrecht Holdings, zijn geïnteresseerd.”

En er zijn plannen voor een bypass innovatiecentrum?
“Klopt. Er is geen plek ter wereld waar zo veel kennis en expertise is verzameld over de bypass als in Utrecht. Daarom willen we met de Gemeente Utrecht en de Economic Board Utrecht een bypass innovatiecentrum van internationale allure opzetten op het Utrecht Science Park, waar ook andere partijen en bedrijven zich bij aan kunnen sluiten. Chirurgen vanuit de hele wereld kunnen op deze unieke plek de nieuwste technieken goed onder de knie krijgen.”

“Nergens ter wereld nog een bypassoperatie met geopende borstkas. Daar droom ik van.”

Rutger Tulleken

Wanneer kunnen patiënten een operatie met Elana Heart krijgen?
“Na de eerste experimentele operaties in Berlijn willen we ook in een aantal andere ziekenhuizen groepen patiënten hiermee behandelen. Als alles goed gaat kunnen we daarmee de in Europa vereiste CE-certificering aanvragen, en in de Verenigde Staten de goedkeuring van de Food and Drug Administation FDA. Dan is het tegen 2021 op de markt. Veel hartchirurgen kunnen niet wachten. Zo’n open borstkas en een hartlongmachine zijn totaal niet meer van deze tijd.”

Wat is uw grote droom?
“Dat nergens ter wereld meer een borstkas geopend hoeft te worden voor een bypassoperatie aan het hart. Dan is onze missie geslaagd. En dat is dan allemaal te danken aan de frustratie van één gedreven hersenchirurg.”

Waar staat de afkorting AMT eigenlijk voor?
“Voor de buitenwereld is het de afkorting voor Advanced Medical Technologies. Maar mijn familie weet waar het eigenlijk voor staat. Mijn moeder heette Anne-Marie Tulleken.”

Freek van Muiswinkel

Freek van Muiswinkel is domeinmanager Gezond Life Sciences bij Economic Board Utrecht.

06-46614060 06-46614060