Domein
Categorie

Slimme coalities voor arbeidsmarktfricties

“Door de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt schieten beschikbare data vaak tekort als basis voor beleid op het gebied van opleidingen en arbeidsmarktinterventies. Hoe kunnen we in de regio additionele informatie ontsluiten en analyseren?”. Vanuit deze vraag organiseerde Ramses de Groot, domeinmanager Human Capital Agenda (HCA) bij de Economic Board Utrecht (EBU) op 12 februari een expertsessie om tot betere inzichten te komen als het gaat om fricties op de toekomstige arbeidsmarkt. Conclusie: veel partijen willen bijdragen aan structurele oplossingen voor mismatches en tekorten op de arbeidsmarkt.

Kennisinstellingen, UWV, overheden en intermediairs beschikken over waardevolle gegevens die inzicht bieden in de ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Ramses de Groot: “Het verzamelen en verbinden daarvan stelt ons in staat om fluctuaties nauwkeuriger te voorspellen. Dit maakt het mogelijk om beter te anticiperen op bijvoorbeeld kansen voor intersectorale uitwisseling.”

Transparante arbeidsmarkt

De afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van UWV houdt zich bezig met het transparant maken van de arbeidsmarkt. “Dat gebeurt onder andere door monitoring van databestanden uit onze 35 arbeidsmarktregio’s,” aldus Bert van de Geijn, Arbeidsmarktadviseur UWV. “We doen onderzoek en gebruiken gegevens van derden. Informatie wordt bijvoorbeeld bij de Werkgeversservicepunten en Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) in de praktijk getoetst.” Door de technologische ontwikkeling verandert de arbeidsmarkt in hoog tempo. Van de Geijn: “Het opstellen van prognoses wordt alsmaar lastiger. Ga maar na; van de beroepen in 2030 bestaat naar verwachting een groot aantal nu nog niet.”

Onderwijs staat voor systeemwijziging

Daarom is flexibiliteit het sleutelwoord, stelt De Groot. “Het onderwijs staat voor een systeemwijziging. Om het tempo van de veranderingen op de arbeidsmarkt te kunnen volgen, moeten opleidingen anders worden ingericht. Meer modulair en vaak korter, beter voorbereidend op de eisen van morgen.” Ook Van de Geijn ziet flexibiliteit als cruciale voorwaarde. “Zowel van de kant van werkzoekenden als van werkgevers, bijvoorbeeld bij matching op de arbeidsmarkt en het tot stand brengen van intersectorale uitwisseling van medewerkers.”

Beeld: Defensie en ’s Heeren Loo maken afspraken over uitstroom en instroom. 

Opschalen is essentieel

Eric Verduyn, directeur onderwijs NCOI Opleidingsgroep, benadrukt het belang van schaalgrootte om daadwerkelijk impact te maken met arbeidsmarktoplossingen. “Uit onderzoek van Actiz blijkt dat in 2025 alleen al in de zorg een tekort dreigt van 245.000 mensen. Duidelijk is dat met de huidige initiatieven – waarbij we vaak al blij zijn met tientallen nieuwe instromers – de noodzakelijke grootschalige transitie niet tot stand komt. Opschalen is essentieel.”

De dynamiek vereist een snelle inzetbaarheid. Verduyn: “Normaal gesproken duurt een zorgopleiding drie jaar. In Brabant loopt een scholingsproef waarbij het verkrijgen van de benodigde basisvaardigheden drie maanden kost. Dergelijke verkorte trajecten zijn een voorwaarde voor de benodigde grote instroom.”

Vaardigheden staan centraal

Het ontwikkelen van vaardigheden is de sleutel tot succes op de arbeidsmarkt van de toekomst. Van de Geijn: “Het vermogen om te leren, je nieuwe technologie eigen te maken, is cruciaal. En het aanpassen aan veranderingen vereist ook goede sociale vaardigheden.”

Het belang van dit brede pakket aan skills is volgens De Groot tweeledig. “Zowel om met succes in een huidige functie en sector actief te kunnen blijven, als om de banen van de toekomst in te vullen. Dit vereist een samenspel van werkgevers, overheid, opleiders en medewerkers.” De HCA oriënteert zich daarom op de vorming van een Utrechts Skill Center. “Hiermee willen wij als regio een aanbod creëren voor aanvullende vaardigheden (denk aan digitale skills), werk-naar-werk scholing en het bevorderen van het adaptief vermogen van medewerkers. Bij de opzet van een Utrechts Skill Center is veel aandacht voor de geleerde lessen van vergelijkbare initiatieven elders.”

Met een Utrechts Skill Center willen wij als regio een aanbod creëren voor aanvullende vaardigheden, werk-naar-werk scholing en het bevorderen van het adaptief vermogen van medewerkers.

Ramses de Groot, domeinmanager HCA

Raamwerk voor stakeholders

Dennis van Allemeersch is directeur Employment Solutions van De Persgroep (o.a. Nationale Vacaturebank en Intermediair): “Ook wij constateren grote krapte en mismatches op de arbeidsmarkt. Het succesvol te lijf gaan van deze problematiek vereist samenwerking tussen de verschillende stakeholders die bij de expertmeeting aanwezig waren. Ook De Persgroep levert graag een bijdrage.” 

Tijdens de expertmeeting presenteerde Van Allemeersch de aanpak die De Persgroep hanteert om vraag en aanbod softwarematig te matchen. “Dit is onderdeel van een getrechterde strategie met drie andere pijlers. Deze start met inzicht in data en kansrijke doelgroepen. Vervolgens is het zaak om als regio een onderscheidend profiel uit te dragen. Zijn vraag en aanbod bij elkaar gebracht dan moeten deze via opleidingen duurzaam worden geborgd.” De vier stappen vormen samen de basis voor een structurele, schaalbare aanpak. “Het geeft stakeholders een raamwerk, ook voor acties op de korte termijn.”

Succesvol profiel

Voor die korte termijn geven data van De Persgroep inzicht in actuele mogelijkheden. “Zo heeft Utrecht bij vacatures in beveiliging, onderwijs, bestuur en creatieve functies meer views dan andere regio’s. Een kans voor werkgevers,” aldus Van Allemeersch. Om die kansen in de toekomst verder te vergroten, wijst hij op het imago als groene, gezonde en slimme regio. “Dit succesvolle gemeenschappelijke profiel is een krachtige onderliggende drager terwijl ruimte is voor individuele accenten, bijvoorbeeld per sector of gemeente.”

IJzersterke troef

Met de doelstellingen van opdrachtgevers als uitgangspunt biedt Yacht Inhouse Services complete dienstverlening op het gebied van instroom van personeel, zowel vast als flexibel. “De strategische doelstellingen van onze opdrachtgevers veranderen en ontwikkelen zich continu,” zegt directeur Jan van Helden. “Samenhangend is er een steeds veranderende behoefte aan arbeid. Om beter inzicht in deze dynamiek te krijgen, hebben wij de online tool Yacht Insights on Professionals (YIP) ontwikkeld. In deze tool brengen we vraag en aanbod uit verschillende bronnen in kaart. Op basis daarvan worden schaarste-indicatoren opgesteld, zowel op profielniveau als per regio. Aanbod dat in de Randstad enorm schaars is, blijkt elders soms ruimer voorhanden.” Bereikbaarheid en reisbereidheid zijn dan cruciale elementen. “Met de centrale ligging beschikt Utrecht over een ijzersterke troef.” Wordt die al voldoende uitgespeeld? “Door de sterke punten van de regio meer uit te dragen, is zeker winst te halen,” denkt business development manager Ruud Olijve.

Duurzame match

De mix van eigenschappen maakt de regio volgens De Groot tot een attractief gebied om te werken, wonen, studeren en recreëren. “Het vormt een belangrijke ondersteunende factor voor het aantrekken en behouden van talent. Vraag en aanbod moeten daartoe bijeengebracht en transparant ontsloten worden.” En mensen die in de regio Utrecht werkzaam zijn, moeten dat ook in de toekomst kunnen blijven. “Voor een duurzame match van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn van werk naar werktrajecten cruciaal, samen met een innovatief, modulair scholingsaanbod door reguliere en niet-reguliere opleiders.”

Regionale samenwerking

Het besef dat de arbeidsmarktopgave te groot en te urgent is om door partijen afzonderlijk te kunnen worden opgelost, is breed gedragen in de regio Utrecht. De Groot: “Vanuit de HCA-agenda formuleerden stakeholders een gezamenlijke visie en aanpak. Die moet ons in staat stellen adequaat in te spelen op zowel de economische actualiteit als ontwikkelingen op langere termijn.” Daarbij zijn vier speerpunten bepaald: onderwijs, zorg, techniek en ICT. De Groot: “Allianties zorgen telkens voor een inhoudelijke basis om tot de benodigde acties en vernieuwing te komen. Denk aan het Onderwijspact, de Health Hub-arbeidsmarktcoalitie, de Technologieraad en kansrijke initiatieven in het ICT-sector.”

Beeld: Human Capital Agenda stuurt op urgentie en hoofdlijnen

Maatschappelijke urgentie

Evenzo noodzakelijk is volgens NCOI-directeur Verduyn de samenwerking tussen publieke en private opleiders. “De scholingsopgave is zo omvangrijk en de maatschappelijke urgentie zo hoog dat we het samen moeten doen.” Naast samenwerking ziet hij ook centrale regie als voorwaarde om te komen tot schaalbare initiatieven. “Als landelijk opererende opleider is NCOI betrokken bij een aantal economic boards, onder meer in Zuid-Holland en Amsterdam. Ook in de regio Utrecht pakken wij de handschoen graag mee op.”

Met haar kennis en informatie is UWV eveneens een waardevolle partner in regionale arbeidsmarktcoalities. Van de Geijn: “Dergelijke regionale verbindingen vormen een manier om de vinger aan de pols te houden bij relevante ontwikkelingen. Die delen wij vervolgens weer binnen onze netwerken.”

Futureproof

“Ook wij kunnen het niet alleen,” zegt Van Helden, directeur Yacht Inhouse Services. “Dynamiek en complexiteit van de arbeidsmarkt nopen tot allianties. Yacht Inhouse Services beschikt over een netwerk van partijen met aanvullende kennis, kunde en specialisatie. Ook voor regionale coalities staan wij zeker open. Bij voorkeur via een focus op 1 of 2 thema’s, om van daaruit verbindingen te maken.” Collega Olijve ziet eveneens kansen. “Juist combinaties van overheden, onderwijs- en kennisinstellingen en commerciële partijen komen tot vruchtbare ideeën. Samen kunnen we de regionale arbeidsmarkt futureproof maken.”

Voorbeelden van succesvolle vernieuwing

De arbeidsmarkt in de regio Utrecht kent steeds meer voorbeelden van succesvolle vernieuwing. Zoals projecten met levensecht leren (Challenge Alliantie), intersectorale uitwisseling (’s Heeren Loo en Defensie), inzet van specifieke doelgroepen zoals statushouders (Onderwijspact) en mensen met autisme (ITvitae) alsmede digitale, cross-over leeromgevingen (Smart Education).

Ramses de Groot

Ramses de Groot is domeinmanager Human Capital Agenda bij Economic Board Utrecht.

06-53746530 06-53746530