Domein
Thema
  • Circulaire economie
Initiatief
Categorie

Verslag werkconferentie Circulaire bouw & demontage | 12 maart 2018

De Werkconferentie Circulaire bouw & demontage op 12 maart was een initiatief van Alliantie Cirkelregio Utrecht. In dit onafhankelijke platform zijn vooruitstrevende publieke en private partijen verenigd die werk maken van steden zonder afval, zonder uitval. Bouw en demontage spelen bij deze ambitie een cruciale rol. Door materialen die vrijkomen bij het slopen, renoveren of beheren van gebouwen terug te brengen in de kringloop wordt grote maatschappelijke en economische winst behaald. Bij nieuwe gebouwen vraagt dit om anders ontwerpen, het liefst met hernieuwbare grondstoffen.

In het Provinciehuis troffen ruim honderd vertegenwoordigers van marktpartijen, overheden en andere stakeholders elkaar. Doel: kansrijke circulaire bouwopgaves en gebruikte element- en materiaalstromen in kaart brengen en verbinden met toekomstige regionale bouwprojecten. Ook was aandacht voor de overheidsrol als aanjager, facilitator en regelgever bij circulaire bouw en demontage.

Doel: kansrijke circulaire bouwopgaves en gebruikte element- en materiaalstromen in kaart brengen en verbinden met toekomstige regionale bouwprojecten.

Tijdens de Werkconferentie lag de nadruk op concrete verbindingen. Die zijn nodig om kennis uit te wisselen en samen te leren, maar vooral ook om de circulaire kansen te verzilveren. Gedeputeerde Pim van den Berg, gastheer namens de Provincie Utrecht wees op de door TNO becijferde economische potentie van circulair bouwen en demonteren in de regio: € 180 miljoen toegevoegde waarde per jaar en 1.500 structurele extra banen.

Projectenkalender en matchmaking

Om een scherp beeld te krijgen van de concrete markt voor circulair bouwen en demonteren, stelden Metabolic & SGS Search in opdracht van U10 en gemeente Amersfoort projectenkalenders op.

Naar de projectenkalender van U10

Naar de projectenkalender van gemeente Amersfoort

Deze projectenkalenders bevatten honderden nieuwbouw-, demontage- en renovatieprojecten die binnen de regio op stapel staan: woningen, kantoren en andere utiliteitsgebouwen. Voor de projecten in de U10-regio is ook een inventarisatie gedaan van het “urban mining potentieel”. Hierbij is een inschatting gemaakt van zowel de benodigde als de vrijkomende materialen en elementen. Bij nieuwbouw gaat het de komende vijf jaar om bijna 8 miljoen ton; totale waarde € 1,5 miljard. De uit sloop en renovatie afkomstige materialen met ervaring omvatten ruim 350.000 ton en hebben een waarde van € 180 miljoen.

Het onderzoek definieerde de meest kansrijke elementen voor hergebruik. De top-5 bestaat uit:

  1. scheidingswanden,
  2. systeemplafonds,
  3. plafondisolatie,
  4. prefab betonbalken, 
  5. keukenkastjes.

Bij scheidingswanden gaat het de komende vijf jaar bijvoorbeeld om materiaal met een hergebruikwaarde van € 20 miljoen. Worden de kosten vergeleken met de toepassing van nieuwe wanden, dan levert dat een interessant verdienmodel op bij hergebruik. Dit ondanks de extra demontagekosten en mede dankzij de reductie van stortkosten. Bovendien levert dit ook vele tonnen CO2-reductie op. Volgens de onderzoekers geldt dat voor vrijwel de complete top-10 van elementen en materialen. In sommige gevallen – bijvoorbeeld liftconstructies – kan regelgeving hergebruik belemmeren.

Voor maximale toepassing bij nieuwbouw is het cruciaal dat zo vroeg mogelijk bekend is welke herbruikbare materalen waar en wanneer beschikbaar komen. Ook de geografische match is van belang; transportkosten moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Met behulp van de projectenkalenders en op basis van de genoemde kansen voor urban mining zijn interessante verbindingen te maken. Zo kunnen waardevolle leads ontstaan ten behoeve van daadwerkelijke matchmaking.

Opdrachtgevers zijn concreet

Tijdens de Werkconferentie kwamen twee actuele opdrachtgeversvragen voor het voetlicht. Wethouder Leendert Wijnmaalen meldde dat in Vianen de komende jaren drie scholen worden gebouwd. De gemeente staat nadrukkelijk open voor hergebruik van elders overbodige demontabele schoolgebouwen. Verder schreef de landelijke politieorganisatie via de Bouwcampus een innovatiechallenge uit voor een deel van haar portefeuille. Deze bestaat uit een groot aantal gebouwen verspreid over het land. Bij de challenge is veel ruimte voor het samenspel tussen energie en circulariteit. Meer informatie vindt u op de website van de Bouwcampus.

Marktplaatsen

Er zijn steeds meer initiatieven om te komen tot een digitale of fysieke marktplaats voor herbruikbaar bouwmateriaal. Tony Schoen (Werkspoorkwartier) deed een oproep aan mogelijke partners bij de realisatie van een circulaire hub voor gebruikte bouwmaterialen in dit gebied. In Rotterdam

bestaat al zo’n locatie. Daar vinden ook workshops plaats en kunnen mensen met afstand tot de arbeidsmarkt opleidingen volgen. Voorbeeld van een digitale marktplaats is de landelijke samenwerking tussen twaalf sloopbedrijven waaronder het Utrechtse Oskam. Idealiter worden digitale en fysieke marktplaatsen met elkaar verbonden.

Bouwprogramma

Alliantie Cirkelregio Utrecht lanceerde tijdens de Werkconferentie haar Bouwprogramma. Via vijf werklijnen worden hiermee projecten en thema’s op tal van manieren ondersteund, verder ontwikkeld en aangejaagd.

Download hier het Bouwprogramma

Op 29 maart kunnen geïnteresseerden deelnemen aan een community of practise van Cirkelstad Utrecht.

Complexe transitie

De Utrechtse wethouder Lot van Hooijdonk benadrukte op 12 maart dat de circulaire transitie exponentieel complexer is dan de energietransitie die nu steeds verder versnelt. Zij stelde dat de ontwikkeling van circulariteit staat of valt met de vraag van opdrachtgevers. In deze rol focust de gemeente vooral op onderdelen waarop zij zelf veel invloed heeft, zoals afvalinzameling en de eigen inkoop. Bij dat laatste aspect is het stellen van de juiste uitvraag een belangrijk aandachtsveld, bijvoorbeeld bij infrastructurele projecten. Dit kan leiden tot de afname van diensten in plaats van producten. Uit oogpunt van circulariteit en duurzaamheid een kansrijke propositie.

Herhaalbaar en schaalbaar

De grote bouwopgave is een derde focusgebied van Utrecht. De gemeente heeft hierop minder invloed maar volgens de wethouder is de circulaire potentie enorm. Zij pleit ervoor om inspanningen vooral te richten op herhaalbare en schaalbare projecten. Die zorgen voor de benodigdemassa en versnelling bij circulariteit. Door als gemeente samenwerking te zoeken met andere grote vastgoedbezitters zoals het Rijksvastgoedbedrijf, corporaties en commerciële eigenaren ontstaan kansen. Zowel via schaalvoordelen als door mogelijke synergie, bijvoorbeeld op het gebied van energie en mobiliteit. Bij een project in Arnhem doet het Rijksvastgoedbedrijf voor het eerst ervaring op met een dergelijke integrale benadering. De benodigde samenwerking vereist volgens Procesmanager Peter Eitjes van het Rijksvastgoedbedrijf een extra inspanning van alle actoren. Dit vergroot de complexiteit maar is noodzakelijk om resultaten te boeken.

Leren en waarde creëren

De Werkconferentie – zowel het plenaire deel als de werksessies – droeg substantieel bij aan het inzicht in economisch interessante circulaire bouwopgaves, componenten en materiaalstromen. De conferentie krijgt dan ook zeker een vervolg, aldus dagvoorzitter Rutger Büch (Cirkelstad). Hij benadrukte het perspectief op waardecreatie en pleitte voor gerichte acties met de meest kansrijke elementen uit het onderzoek van Metabolic & SGS Search. Tegelijkertijd blijft het gezamenlijk leren en ervaring opdoen essentieel bij een nog grotendeels onontgonnen terrein als circulair bouwen en demonteren.

Vier werksessies - Download de verslagen

Tijdens de Werkconferentie vonden vier werksessies plaats. Daarbij werd telkens ingezoomd op een deelgebied met als centrale vraag: wat is nodig om kansrijke proposities voor circulair bouwen en demonteren verder te brengen? Elke werksessie werd ingeleid met inspirerende voorbeelden. Download hieronder per sessie het verslag.

Irene ten Dam

Irene ten Dam is domeinmanager Groen bij Economic Board Utrecht.

06-33679256 06-33679256